Gebiedsproces Idzegea

Foto van gemaal ter hoogte van verkeersbord einde Idzegea

Beschrijving

Idzegea is één van de ontwikkelgebieden in het Friese Veenweideprogramma 2021-2030. Het gebied is ongeveer 2400 hectare groot en telt zo’n 50 boerenbedrijven. Het ligt in een waterrijke omgeving tussen Oudega, Heeg, IJlst en Gaastmeer en is daardoor erg in trek bij toeristen. De bodem bestaat uit een dikke laag veen. Daarnaast vind je er ook klei op veen en opduikende zandkoppen. Door de ligging biedt het gebied kansen voor weidevogels.

Vanaf 2023 is in Idzegea een gebiedscommissie actief, Fitaal Feanryk Idzegea. Deze bestaat uit vertegenwoordigers vanuit de landbouw, natuur, recreatie, dorpsbelangen en overheden en heeft de opdracht van Gedeputeerde Staten om een toekomstplan op te stellen voor het gebied. Dat moet passen binnen de veenweideopgaven en andere doelen en kansen voor het gebied. Voor de commissie is het belangrijk dat de vitaliteit in en van het gebied behouden blijft en waar mogelijk wordt versterkt.

Om zo’n toekomstplan te kunnen maken, wil de commissie zoveel mogelijk kennis en gegevens over het gebied hebben. Ze heeft daarom Planbureau Fryslân gevraagd om onderzoek te doen naar de mogelijke gevolgen voor de leefbaarheid van het gebied Idzegea op de inwoners. Daarvoor heeft het bureau gesprekken gevoerd met inwoners, boeren en andere ondernemers. Ook zijn een zogenaamde Landschapsecologische Systeemanalyse (LESA) en een Landschapsbiografie gemaakt. Een LESA is een onderzoek naar de eigenschappen en het functioneren van het gebied Idzegea. Met een LESA breng je factoren als geologie, hydrologie en vegetatie in kaart.

Landschapsbiografie

Landschapsbeheer Friesland en Cultuurland Advies hebben een Landschapsbiografie van Idzegea en omgeving gemaakt. Deze biografie vertelt het verhaal van het gebied vanaf de laatste ijstijd tot nu, met daarin de wisselwerking tussen mens en natuur. Het geeft inzicht in hoe het verleden doorwerkt in onze huidige leefomgeving. Al deze informatie bij elkaar leidt tot een analyse van het gebied. Die gebiedsanalyse vormt een ingrediënt van het fundament voor het gebiedsplan voor Idzegea.

Links:

Landschapsbiografie

Samenvatting

We onderzoeken nu vanuit en met het gebied wat de opgaven vanuit het Veenweideprogramma betekenen. Hiermee toetsen we of de theorie overeenkomt in de praktijk. Dit doen we door het grondwatersysteem met alle stuwen, gemalen, duikers, watergangen en dergelijke onder de loep te nemen. Met de grondeigenaren en -gebruikers bespreken we waar de knelpunten zitten. Dit traject willen we in het najaar van 2026 hebben afgerond. Op basis van deze gedeelde feiten gaat een ontwerpteam van waterspecialisten en boeren uit het gebied samen onderzoeken wat de gevolgen zijn van het verhogen van de grondwaterstand en welke aanpassingen er nodig zijn in de landinrichting.

Die verbinding tussen theorie en praktijk, de mensen achter de bureaus en de mensen die het gebied op hun duimpje kennen, is belangrijk om te komen tot een realistisch plan voor een vitaal Idzegea. Daarom worden er in het veenweidegebied diverse praktijkprojecten uitgevoerd om nieuwe kennis en inzichten op te doen. Daarin is er aandacht voor bijvoorbeeld hogere waterpeilen, slootbeheer, andere vormen van landbouw, weidevogels en de bodem.

Gebiedscommissie en Grondtafel

Wie zitten er in de gebiedscommissie Fitaal Feanryk Idzegea?

De gebiedscommissie is in 2024 gestart met een Grondtafel. De Grondtafel Idzegea adviseert de gebiedscommissie over grondgerelateerde zaken, mogelijke aankoopkansen en beheer. De grondtafel bestaat uit:

Durk Durksz en Klaas Kooistra vanuit het gebied;
Reinder Prins en Jan-Pieter Tjaden van de afdeling vastgoed van de provincie Fryslân, en
Joost Pleiter en Siemon Faber vanuit het projectteam Idzegea.

Agrariërs in het gebied die overwegen te stoppen met hun bedrijf of denken aan verplaatsing ervan, kunnen zelf vrijblijvend en vertrouwelijk contact opnemen met de Grondtafel.

De gebiedscommissie en de Grondtafel zijn bereikbaar via idzegea@fryslan.frl.