In de Proeftuin Bodem wordt onderzocht welke bodemmaatregelen de veenoxidatie kunnen afremmen. 

Bodemmaatregelen

Het Veenweideprogramma 2021-2030 is erop gericht om de veenoxidatie in het Friese veenweidegebied te beperken. Verhoging van de grondwaterstand is één van de maatregelen die hieraan kan bijdragen. Nadeel is dat natte landbouwgrond voor de boer minder goed te bewerken is of dat de koeien minder vaak de wei in kunnen. Ook is het verhogen van de grondwaterstand niet altijd mogelijk in gebieden waar grondwater wegtrekt naar lager gelegen gebieden zoals de Noordoostpolder. In het Veenweideprogramma wordt daarom onderzocht welke bodemmaatregelen de veenoxidatie kunnen afremmen.

Proefproject gestart

Een initiatiefgroep van boeren uit de Groote Veenpolder is in 2021 aan de slag gegaan met onderzoek naar bodemmaatregelen om veenoxidatie te beperken. Het gaat om een proefproject in het kader van de programmalijn ‘Bodem en grondgebruik’ uit het Veenweideprogramma.
De Proeftuin Bodem Groote Veenpolder is inmiddels een bewezen leeromgeving waarin boeren, onderzoekers en bestuurders samenwerken aan kennis over veenbehoud. De Proeftuin Bodem kan zo een bijdrage leveren aan het oplossen van veenweidevraagstukken in Fryslân en de overige veenweidegebieden in Nederland.
Binnen deze proeftuin lopen meerdere praktijkpilots, waaronder:

• Overlagen;
• Klei in Veen – uitgevoerd bij 16 bedrijven in 2025;
• Profielkeren;
• Boeren Meten Water.

De Proeftuin Bodem laat zien dat leren in de praktijk wél werkt.

Overlagen

De Proeftuin Bodem startte met het overlagen van een aantal percelen. Dit houdt in dat er 20 tot 30 cm zandgrond of klei bovenop de veengrond werd aangebracht. Hierdoor wordt de veengrond minder aan zuurstof blootgesteld. Hiermee wordt onderzocht of dit de veenoxidatie vermindert.
De proefvelden liggen langs de Pieter Stuyvesantweg en De Gracht in Scherpenzeel. Het onderzoek vindt plaats door het Louis Bolk Instituut, een landelijk kennisinstituut voor duurzaam bodembeheer. Zij gaat de verschillen in CO₂-emissie meten tussen percelen met en zonder zand- of kleilaag. Deze metingen nemen enkele jaren in beslag.

Profielkeren

Bij profielkeren wordt het veen onder de grondwaterspiegel gebracht door de bodem om te keren, waardoor de afbraak van veen sterk wordt geremd. De eerste laboratoriummetingen zijn veelbelovend en laten zien dat profielkeren de CO₂-uitstoot uit veenbodems aanzienlijk kan verminderen. De resultaten worden de komende jaren verder onderzocht met aanvullende laboratorium- en veldmetingen. Zie de landelijke website voor meer onderzoeksresultaten.

Excursies

Het is de bedoeling periodiek excursies in het veld te organiseren, zodat melkveehouders en andere belangstellenden kunnen meekijken en ervaringen delen.